Dar Paderewskiego

Wystawa stała od 26 kwietnia 2024 roku

Wystawa to prezentacja ponad 220 dzieł sztuki i pamiątek związanych z Ignacym Janem Paderewskim, jednym z największych polskich muzyków i mężów stanu XX wieku. O jego życiu opowiadają przedmioty. Najważniejsze odznaczenia państwowe i medale ukazują go jako wybitnego polityka, zaangażowanego w działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości. Instrumenty muzyczne, w tym fortepian Steinway & Sons, pamiątkowe batuty i puchary z dedykacjami od orkiestr symfonicznych przypominają o muzycznym geniuszu Paderewskiego, a cenna kolekcja porcelany z Chin i Japonii, wysłużone kufry podróżne oraz komplet dekoracyjnych łyżeczek pamiątkowych – o jego zainteresowaniach i podróżach w różne zakątki świata.

Wgląd w życie domowe i rodzinne Heleny i Ignacego Paderewskich dają codzienne sprzęty: wyrafinowane serwisy do herbaty i kryształowe misy, srebrna waza od Tiffany’ego, maszyna do pisania, portfel i zdobiony filigranem wizytownik. Częścią opowieści o życiu wybitnego polityka i muzyka są nawet karneolowe, miniaturowe figurki kury i koguta: jego żona z pasją hodowała te zwierzęta. Na wystawie nie brakuje też prezentów, które Paderewski otrzymał od przyjaciół i od różnych organizacji w dowód uznania dla wielkiego talentu i wdzięczności za działalność niepodległościową.

Zgromadzone na ekspozycji obiekty są zapisem testamentowym, który w 1930 roku Paderewski podarował Muzeum Narodowemu w Warszawie. Ten dar, którego wybór można oglądać w Muzeum Wnętrz w Otwocku Wielkim, prócz wartości materialnej i zabytkowej, był także aktem patriotyzmu. 23 września 1940 roku, w ostatnim przemówieniu radiowym przed wyjazdem ze Szwajcarii do Stanów Zjednoczonych, Paderewski powiedział: „Poświęciłem życie dla ojczyzny swojej. Służyłem jej z całego serca i wszystkich sił swoich […]”.

Ekspozycja

Niewiele wiadomo na temat osiemnastowiecznego wyposażenia pałacu. Z czasów jego świetności zachowały się jedynie dekoracje ścian na pierwszym piętrze budynku. Westybul (poprzedzający Salę Balową) przypomina wnętrze groty, połyskujące w promieniach słońca dzięki zatopionym w tynku szklanym odłamkom. Ściany pokoi po lewej stronie korpusu głównego pokrywa wyjątkowy i dobrze zachowany zespół malowideł z pierwszej ćwierci XVIII wieku. Ostatnio historycy sztuki, badacze architektury i rzeźby polskiej skłaniają się ku tezie, że pomysłodawcą tych dekoracji mógł być Tylman z Gameren (1632–1706), wybitny architekt holenderskiego pochodzenia, działający na terenie Polski w drugiej połowie XVII i na początku XVIII wieku.

Wnętrza pałacu zostały wyremontowane po II wojnie światowej. Na początku lat 70. XX wieku, kiedy pałac stał się rezydencją rządową, po raz pierwszy poddano konserwacji malowidła ścienne, dzięki czemu odzyskały one swój dawny blask. Od 2004 zespołem opiekuje się Muzeum Narodowe w Warszawie, które powołało tu swój oddział – Muzeum Wnętrz. Ekspozycja powstała na bazie własnych, bogatych zbiorów MNW. To aranżacje wnętrz w różnych stylach historycznych, uzupełnione dawnymi instrumentami. Znalazła tu także miejsce cenna kolekcja pamiątek po wielkim pianiście, polityku i patriocie Ignacym Janie Paderewskim (1860–1941) z jego szwajcarskiego domu w Riond Bosson, a wśród nich słynny fortepian firmy Steinway. Uzupełnieniem ekspozycji stałych są prezentacje tematyczne, związanie z historią pałacu i pokazywanych tu zbiorów.

Zobaczysz u nas

Park

Wiadomo, że w XVII wieku na terenie obecnego założenia pałacowo-parkowego w Otwocku Wielkim rosły rozłożyste dęby. Wyspę pałacową ukształtowano sztucznie na przełomie XVII i XVIII wieku, odcinając cypel lądu wchodzący w starorzecze Wisły. Nadal czytelny jest barokowy układ parku z gwieździście rozchodzącymi się alejkami. Współcześnie dominują w nim wiekowe lipy, graby, wiązy. Założenie parkowe poza wyspą w XVIII wieku uzupełniały: po wschodniej ułożone w szpalery dęby, a po zachodniej miał znajdować się zwierzyniec, warzywnik i sady. Co jakiś czas, kiedy wody jeziora latem nieco opadają, odnajdywane są fragmenty rzeźbionych w kamieniu parkowych dekoracji, m.in. tralek, tworzących obramienie tarasu, masek i terakotowych liści.

Po spacerze można odpocząć w pałacowej kawiarence, serwującej znakomite ciasta i obejrzeć prace artystów z naszego regionu.